0
دکتر پاشایی: مجلس تنها نهادی است که می تواند کشور را اصلاح کند

گفتگو: مجتبی حافظ زاده

اشاره: دکتر رضا پاشایی به عنوان کسی که سال ها در عرصه صنعت و اقتصاد کشور فعالیت داشته و با پیچ و خم های این بخش آشنایی دارد، تولید و اشتغال را یکی از بزرگ ترین مشکلات کشور می داند که تأثیر مستقیمی بر معیشت مردم دارد. وی سودهای کلان بانکی بر تولید، تورم افسار گسیخته، و نبود بسته ها و مشوق های حمایتی متناسب با شرایط تولید از طرف دولت را عامل بی ثباتی در تولید و آشفتگی فضای کسب و کار می داند. با او گفتگویی انجام داده ایم تا دیدگاه ها و مواضعش را درباره این موضوعات بیشتر بدانیم. دعوت می کنیم تا انتها همراه ما باشید.

س: لطفا خودتان را معرفی کنید.
من در اردیبهشت ماه سال 1354 در یک خانواده مذهبی در تبریز متولد شدم. قبل از انقلاب پدرم صنعت گر بود و یک تراشکاری داشتیم. بعد از پیروزی انقلاب هم در صنعت فعال بودیم، با شروع جنگ تحمیلی رژیم بعث علیه ایران، خانواده درگیر جنگ شد و در راه دفاع از حریم وطن، 5 شهید تقدیم اسلام و انقلاب کردیم.
البته در طول دفاع مقدس هم علاوه بر حضور مستقیم برادران در جبهه های نبرد حق علیه باطل، با ایجاد واحد تراشکاری با هزینه خودمان در لشگر عاشورا که در اهواز مستقر بود، حدود 7 سال برای جبهه های جنگ؛ خمپاره تولید می کردیم.
بنده دوران ابتدایی را در سال 61 و در مدرسه شیخ عطار شروع کرده و سپس مقطع راهنمایی را در مدرسه قدس تمام کردم. دوره دبیرستان را هم در مدرسه والفجر به اتمام رساندم و همزمان نیز در کنار پدرم در واحد تراشکاری کار می کردم.
فعالیت خانواده در کار صنعت و علاقه ای که به این کار داشتم باعث شد که دوره کارشناسی را در رشته ساخت و تولید دانشگاه تبریز به پایان برسانم. کارشناسی ارشد را در رشته مدیریت اجرایی (MBA) دانشگاه تبریز تمام کردم. مقطع دکترای خود را از داشنگاه تهران و در رشته DBA گرایش کسب و کار اخذ نمودم. هم اکنون هم در دانشگاه تبریز در رشته دکترای اقتصاد بین الملل مشغول به تحصیل هستم.

س: چطور شد که وارد کار صنعتی شدید، علاقه داشتید یا دلیل خاصی داشت؟
همانطور که گفتم، با توجه به اینکه خانواده از قبل از انقلاب فعالیت صنعتی داشتند و من نیز از دوران کودکی و مدرسه در کنار پدر مشغول بودم، به این حوزه علاقمند شدم و به همین دلیل تحصیلاتم را هم در حوزه اقتصاد و مدیریت تمام کردم. آن زمان در دوران دبیرستان طرح کاد داشتیم که هر دانش آموزی باید یک روز تحصیلی را در طول هفته در جایی کار می کرد، من هم در تراشکاری پدرم کار می کردم و به همین دلیل علاقه ام روز به روز بیشتر و بیشتر می شد.
بعد از دوران دبیرستان و اخذ دیپلم هم، خودم یک واحد تراشکاری راه اندازی کردم و در آنجا کار می کردم. در طول مدتی که در صنعت فعالیت می کردم، به تدریج جذب NGOهای مردم نهاد بخش صنعت شدم و در قدم اول به عنوان مشاور در انجمن قطعه سازان تراکتور فعالیت کردم. بعد هم عضو انجمن قطعه سازان تبریز شدم و دو دوره به عنوان عضو هیئت مدیره در این انجمن فعالیت کردم.
با توجه به علاقه ای که به کار گروهی داشتم، در انجمن نیرو محرکه استان به عنوان عضو هیئت مدیره و بعد هم رئیس انجمن مشغول فعالیت شدم و هنوز هم در این انجمن فعالیت دارم. به واسطه فعالیت و کسب و تجربه در این انجمن، در انجمن نیرو محرکه کل کشور هم فعالیت دارم، یک دوره رئیس هیئت مدیره، بعد عضو هیئت مدیره و اخیرا هم با انتخاباتی که در سطح کشور برگزار شد باز هم به عنوان رئیس انجمن قطعه سازان کشور انتخاب شدم.
در سطح استان هم عضو خانه صنعت، معدن و تجارت بودم، یک دوره عضو هیئت مدیره و بعد هم نایب رئیس خانه صنعت استان بودم. الان هم به عنوان عضو هیئت مدیره خانه صنعت استان مشغول فعالیت هستم.

س: یکی از مشکلات صنعت ما بالا بودن هزینه تولید است. چطور برخی کشورها از چمله چین توانسته اند این کار را بکنند ولی ما نتوانسته ایم، علت چیست؟ چه راهکاری می توانید ارائه کنید؟
بحث هزینه تولید یک موضوع بسیار بزرگ و کلی هست که اگر بخواهیم خیلی ریز توضیح بدهیم زمان بر است و از حوصله این گفتگو خارج است. اما به طور خلاصه عرض کنم که اولا برای اینکه بخواهیم تولید خوب داشته باشیم باید ابزار مناسب داشته باشیم، متأسفانه امروز ابزار تولید در کشور فرسوده شده و تکنولوژی آن مربوط به 30 الی 40 سال قبل است. در طول این مدت هم به آن صورت تکنولوژی جدیدی در صنعت وارد کشور نکرده ایم که بتوانیم تولیدمان را رقابتی کنیم.
در بحث آموزش نیروی انسانی هم متأسفانه کار زیادی انجام نشده است. از طرفی هم می بینیم تناسبی بین دانش و تخصص نیروی انسانی با کاری که انجام می دهد وجود ندارد. در بخش تولید، نیروی انسانی ماهر را نتوانستیم تربیت کنیم، یا اینکه برای نیروی انسانی فعال در بخش تولید، آموزش های فنی و عملی لازم برگزار نشده و یا به جای استفاده از یک نفر برای انجام یک کار از چند نفر استفاده شده است.
متأسفانه در سال های اخیر هم با فامیل بازی و استخدام های سفارشی برخی مسئولان و مدیران دولتی، باعث انباشت نیروی انسانی ناکارآمد در کارخانه های صنعتی بزرگ شده که این هم عامل و عواملی که گفته شد باعث شده اند نتوانیم هزینه تولید را در کشور کاهش دهیم. در حال حاضر اکثر کارخانه های بزرگ ضررده هستند. فضا باید طوری باشد که با این مسأله به صورت علمی برخورد شود. باید دنبال خصوصی سازی واقعی باشیم و بخش خصوصی را در کشور فعال کنیم. چون بخش خصوصی همیشه دنبال به کارگیری نیروهای متخصص، ماهر و یا نیمه ماهر است تا منابع انسانی خود را درست مدیریت کند. در زمینه تکنولوژی هم باید تکنولوژی جدید و به روز وارد کشور کنیم، هر چند تکنولوژی های جدید گران قیمت هستند، مگر اینکه دولت بسترسازی کند.

س: چند سالی است که نسبت به بهبود فضای کسب و کار از طرف مقامات بالای کشور تأکیر می شود. نقش مجلس و دولیت در این کار چه می تواند باشد؟ و آیا در فضای تحریمی امروز می توان نسبت به بهبود فضای کسب و کار امیدوار بود؟

کسب و کار باید دست بخش خصوصی باشد، ایجاد ثروت را باید بخش خصوصی بکند و دولت هم بسترسازی بکند. باید از دولت و مجلس سوال کنیم که با توجه به تحریم های پیش آمده، چه بستری برای تولید فراهم کرده اند؟ مگر می شود کشوری با 18 درصد سود بانکی با کشوری که 2 درصد سود بانکی برای تولید گذاشته رقابت کند؟ بسترهای حمایتی که کشورهای همسایه ما یا کشورهای توسعه یافته برای تولید در نظر گرفته اند را بررسی کنید، دولت یا مجلس چه بسترهای حمایتی را برای تولید در نظر گرفته اند؟ کدام بسته ها یا مشوق های صادراتی را در حمایت از صادرکننده فراهم کرده اند؟
ثبات قانون یا تورم تک رقمی که این کشورها دارند، قابل مقایسه با کشور ما نیست. با این تورم های 300 درصدی مگر می شود تولید کرد و صادرات داشت که رونق کسب و کار هم داشته باشیم. مسئولین ما متأسفانه در حرف اینها را گفته اند و در عمل کاری صورت نگرفته است. مجلس هم هیچ همراهی و حمایتی نداشته است. کارها دست آدم های کاردان و متخصص نبوده است.
شما اگر کمیسیون صنایع مجلس را بررسی کنید، برخی اعضا اصلا مدرک تحصیلی شان نامرتبط با بخش صنعت است. در وزارت خانه ها هم افراد براساس شایستگی انتخاب نمی شوند و بیشتر براساس فامیل بازی و رابطه انتخاب می شوند که این امر باعث شده کشور امروز به اینجا برسد که  روز به روز کسب و کار دچار مشکل می شود.
دولت اگر بخواهد می تواند بسترسازی بکند، بسته های حمایتی بابت ورود تکنولوژی جدید، تربیت نیروی انسانی، مشوق های صادراتی و ... را می تواند ارائه کند.

س: آقای دکتر! فکر می کنید تنش های رخ داده بین جناح سیاسی کشور چقدر به تولید و فضای کسب و کار آسیب زده است؟ به نظر شما گفتمان اعتدال چقدر توانسته نیروهای فعال و دلسوز کشور را حول یک محور جمع کند؟
متأسفانه مسئولان به جای اینکه مشکل را حل کنند، مشکلات را به گردن مسئولان و احزاب قبلی می اندازند. آیا دولتی که تشکیل شده است، مشکلات را نمی دانست؟ دولت مشکلات را می دانست، و خودش گفته است که کلید حل مشکلات را دارد. ولی نتوانسته اند برای حل این مشکلات کاری انجام بدهند.
متأسفانه این احزاب و گروه ها یکدیگر را متهم می کنند و به جان هم افتاده اند. صنعت، تولید و مردم از یاد اینها رفته است و ما نگران وضع موجود هستیم. باید این مسأله را به صورت علمی حل بکنیم. ما می خواهیم احزاب داشته باشیم، این احزاب باید شناسنامه داشته باشند، وضعیت مردم را مطالعه کرده و برای حل آنها راهکار ارائه کنند تا مردم به اینها امیدوار باشند. این حزب اعتدالی هم که با یکسری شعار و برنامه روی کار آمد، هیچ گونه اعتدالی در کارشان ندیدیم. دارایی مردم را تقسیم بر 3 کردند، پول مردم را از جیبشان درآوردند. امروز معیشت مردم تهدید می شود و این حزب اعتدال کاری جهت حل مشکلات مردم انجام نداده است.

س: چند ماه بعد از انتخابات سال 96، به یک باره شاهد شکاف سیاسی عمیقی بین دولت و مردم بودیم که اوج آن اعتراضات دی ماه همان سال بود، فکر می کنید اخلافات سیاسی داخلی چقدر در اوج گیری این مسأله نقش داشت؟ آیا دولت در مدیریت اقتصاد کشور دچار مشکل شده است؟
مردم خودشان متوجه هستند و همه چیز را می دانند. بعد از انتخابات 96 و وعده هایی که دادند، به هیچ یک از آنها عمل نشد، گفتند بسته های حمایتی داریم، مردم چیزی ندیدند. گفتند رونق اقتصادی می دهیم ولی در عمل چیزی مشاهده نشد. حتی رئیس جمهور گفته بود؛ چنان وضعیتی را حاکم خواهیم کرد که مردم دیگر دغدغه معیشت نداشته باشند. این حرف ها و شعارها متأسفانه درست عملی نشد.
مردم دیدند که اینها وعده های سر خرمن دادن است. مردم اعتراض هایی داشتند که اوج آن هم در دی ماه همان سال بود. مردم اعتراض شان به این دولت است نه به اصل نظام، مردم نظام را قبول دارند و آن را دوست دارند ولی متأسفانه عملکرد دولت را دوست ندارند.
به نظر من این دولت بسیار غیر علمی و غیر کارشناسانه عمل کرده است و به دنبال جوسازی و متهم کردن دیگران هستند. اکثر این دزدی ها و فسادها از نزدیکان و فامیل های این جناح ها و این دولت ها بوده است و خودشان باید دست اینها را از بیت المال قطع کنند تا مردم هم امیدوار بشوند.
در برنامه های اقتصادی که این دولت ارائه کرده است، راهی برای نجات صنعت، اقتصاد و تولید مشاهده نمی شود و ما مأیوس از برنامه های این دولت هستیم.

س: برگردیم به موضوع صنعت و کسب وکار، به نظر شما مجلس چگونه می تواند نسبت به بهبود فضای کسب وکار اقدام کند؟ آیا مجلس فعلی توانسته اقدام موثری در این زمینه صورت دهد؟
ما اول باید عملکرد این مجلس را نقد کنیم. به اعتقاد حضرت آقا، مردم و کارشناسان، این مجلس ضعیف ترین مجلس در طول چند دوره بوده و عملکرد آن نه به نفع مردم بود و نه به نفع جامعه بوده است. اینها دچار روزمرگی شده و دنبال کارهای خود هستند، هیچ قانون شفافی در جهت منافع مردم مصوب نکرده اند.
اعتقاد دارم مجلسی که می خواهد سرکار بیاید باید مطالبات و خواسته های مردم را بداند، قوانین را شفاف کند. یعنی اولین رسالت مجلس ایجاد قوانین شفافدر جهت منافع مردم است. دومین وظیفه مجلس هم نظارت بر اجرای قانون و نظارت بر عملکرد قوه مجریه است. در بعد نظارت هم می بینیم که این مجلس به وظیفه خود به درستی عمل نکرده است. باید این مجلس به مردم گزارش بدهد که وضعیت کشور قبلا چه بوده، حالا چه هست و چه خواهد شد وگرنه با این حرف ها و شعارهایی که می دهند این مجلس نمی تواند مشکلات مردم را حل کند.

س: آقای دکتر! انتخابات مجلس را پیش رو داریم، فکر می کنید وظیفه ذاتی یک نماینده مجلس چیست؟ آیا آسفالت خیابان، احداث سالن ورزشی و وعده هایی از این دست جزو اختیارات یک نماینده است؟
اعتقاد دارم که کاندیداها و نماینده ها باید از این عوام فریبی دست بردارند. این کارها وظیفه ذاتی و قانونی یک نماینده نیست. عرض کردم که وظیفه ذاتی یک نماینده تصویب قوانین شفاف در جهت منافع مردم است. خب! این کار را چطور می توانند انجام دهند؟ اگر نمایندگان بتوانند سیستمی پیاده کنند که کشور به صورت سیستماتیک اداره شود. سیستمی که افراد متخلف نتوانند در آن سوء استفاده کنند، و این سیستم در جهت منافع مردم باشد. وظیفه ذاتی دوم نماینده نظارت بر اجرای درست این سیستم است. در حال حاضر نه این سیستم را داریم و نه نظارت بر آن را. اگر در مجلس جدید بتوانیم چنین کاری را انجام دهیم، بسیاری از مشکلات کشور حل خواهد شد.

س: همیشه در فضای انتخابات شاهد لیست های متعددی از طرف گروه های سیاسی هستیم، اما هیچ برنامه گروهی برای مردم ارائه نمی شود و اکثر کاندیداها برنامه های انفرادی خودشان را ارائه می کنند، فکر می کنید ما در سطوح بالا هم در کار گروهی مشکل داریم یا علت چیست که یک جمع نمی توانند حول یک برنامه جامع در مجلس اتفاق نظر کنند؟
این مشکل برمی گردد به یک مشکل فرهنگی که ما داریم. از گذشته آموزش های ما طوری بوده است که در جهت کار تیمی نبوده است و ما نتوانسته ایم تیم های کاری تشکیل داده و کارها را به صورت گروهی پیش ببریم.
اگر گروه ها یا لیست هایی که تشکیل می شود، حول اهداف و برنامه هایی که از قبل تعیین شده اتفاق نظر کنند، این گروه می تواند کار مشترک انجام بدهد. در کشورهای دیگر، این احزاب هستند که باتوجه به مشکلات مردم برنامه ارائه می کنند و مردم هم به برنامه آنها رأی می دهند.
متأسفانه در ایران چنین فرهنگی حاکم نیست. شخصی در یک مقطع اصولگرا بوده و بعد در مقطعی اصلاح طلب شده است و این کارها باعث بی اعتمادی مردم می شود. احزاب دستاویزی برای افراد خاصی شده اند تا از آن برای خودشان وجه قانونی به دست آورند.
اول باید برای کار تیمی فرهنگ سازی بکنیم بعد به سمت انجام کار تیمی و گروهی برویم. باید افراد عالم و متخصص کنار هم قرار گیرند تا با کارگروهی، مشکل را پیدا کرده و برای حل آن هم کار گروهی انجام بدهند. مردم هم باید دنبال کسانی باشند که بتوانند کار گروهی انجام بدهند وگرنه یک شخص به تنهایی نمی تواند کاری انجام بدهد.
من اعتقاد دارم در این دوره افراد خاص کنار هم باشند و برنامه مدون علمی داشته باشند. اعضای گروه نسبت به آن برنامه اول خودشات رأی بدهند و بعد این برنامه را جهت اخذ رأی به مردم ارائه کنند تا مردم هم از آن برنامه ها حمایت و پشتیبانی کنند. بعد از انتخاب هم این برنامه را باید اجرا کنند و در طول 4 سال هم مردم باید مطالبه گری کنند تا این افراد بدانند برنامه ای که ارائه کرده بودند را باید اجرایی کرده و به آن عمل کنند. برنامه ها باید براساس وظایف ذاتی و قانونی نمایندگان باشد نه وعده هایی که خارج از وظایف یک نماینده است.
ما نباید با افکار مردم بازی کنیم، مردم می فهمند و متوجه همه چیز هستند. برنامه ها باید طوری باشد که کشور را به سمت توسعه پایدار، رفاه و خوشبختی مردم سوق دهد.
تنها جایی که می تواند کشور را اصلاح کند مجلس است. مجلس به فرموده حضرت امام (ره) در رأس امور است و عصاره فضائل ملت است. مجلس اگر یک مجلس مردمی باشد، می تواند مشکلات مردم را حل کند. در مجلس است که کار تیمی اعتبار پیدا می کند و پا می گیرد.

س: با توجه به وضعیت موجود آیا فکر می کنید اعتماد مردم نسبت به نمایندگان فعلی مجلس و در کل خود مجلس سلب شده است؟
با لحاظ عملکرد برخی از نمایندگان فعلی، می توان گفت که بله، مردم دلسرد شده اند. مردم از عملکرد مجلس راضی نیستند. اعتقاد دارم که مجلس نتوانسته به آن رسالت ذاتی که داشته عمل کند. مردم نگران این وضعیت هستند. مجلس هیچ گام موثری در جهت منافع مردم برنداشته، از مسئولین خاطی هم نتوانسته مطالبه گری کند و از مسئولان و مدیران خادم هم نتوانسته حمایت کند.
به نظرم مردم نسبت به عملکرد این مجلس اعتراض دارند. به فرموده حضرت آقا این دوره باید جوانگرایی ایجاد کنیم، به سمت اهدافی حرکت کنیم که جوانان خوش فکر و خوشنام بتوانند به مجلس بروند و به مردم کمک بکنند.

س: به عنوان سوال آخر با توجه به شرایط فعلی کشور و دلسردی مردم از مجلس و نمایندگان شان، و جو شعارگرایی که در ادوار گذشته حاکم بوده، فکر می کنید مردم به چه شکلی و با چه معیارهایی از این شعارگرایی و شعارزدگی بیرون بیایند و به افراد و گروه های با برنامه و عملگرا و کاردان رأی بدهند؟
اعتقاد دارم که نماینده ها باید از ارائه شعارهایی که در جهت منافع افراد خاص است دست بردارند، شعارهایی مثل احداث فلان سالن و ... درست نیست.
البته نماینده می تواند باتوجه به اختیارات قانون گذاری و نظارتی که دارد با فراهم آوردن زمینه و بستر لازم و با جذب سرمایه گذار در حوزه انتخابیه خود در زمینه اشتغال مولد تأثیرگذار باشد، اما اینکه شعار بدهد که شغل ایجاد می کند و یا استخدام می کند و وعده هایی از این دست کار درستی نیست.
مردم باید به دنبال کسانی باشند که دنبال عمل به وظایف قانونی و ذاتی یک نماینده هستند نه کسانی که برای اخذ رأی وعده های غیر عملی می دهند.
مردم باید دنبال افرادی باشند که دارای ویژگی ها و خصوصیاتی باشند. نماینده باید شجاع، مدیر، مدبر، متخصص و متعهد باشد و بتواند کار تیمی هم انجام بدهد. مردم به افرادی که صاحب فکر و برنامه هستند و منافع مردم و کشور را در نظر می گیرند رأی بدهند.

صنعت آذربایجان، نماینده خود را انتخاب کرد